یکی از حوزه هایی که در آن شوراها به تصویب عوارض غیرقانونی و شهرداری ها در اخذ این وجوه غیرقانونی اقدام می نمایند عوارض ورود به محدوده شهر می باشد. عمده دلایل غیرقانونی بودن این نوع عوارض عبارتند از: ممنوعیت اخذ عوارض وفق مواد ۵۰ و ۵۲ قانون مالیاتپلزوم اخذ عوارض در قبال ارائه ی مستقیم خدمات از سوی شهرداری؛ اخذ عوارض از مودیان ارائه دهنده ی خدمات با تولید کنندهی کالا خلاف قانون بودن اخذ عوارض ورود به محدوده شهر با تبصره ۴ قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های عمومی و عمرانی، خروج شوراها از حدود اختیارات قانونی خود موید غیرقانونی بودن اخذ عوارض ورود به محدوده شهر آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. این نوشتار درصدد اثبات این است که عوارض تعیینی علیه این دسته از مودیان، خلاف قوانین و مقررات، خلاف سیاست های عمومی دولت و خلاف آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری و خلاف اصول موجود برای تعیین عوارض می باشد لذا خلاف موازین شرعی است.

ورود به محدوده شهر» به علت خروج شورا از حدود اختیار خود و تصویب عوارض مقرره بر خلاف مقررات و قانون، غیرقانونی است. دلایل آن عبارتند از:

مغایرت عوارض ورود به محدوده با قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداریها

تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداریها چنین مقرر می دارد:

ر مواردی که تهیه زمین موش در داخل محدوده مجاز برای قلعه بندی و تفکیک و ساختمان سازی میسر نباشد و احتیاج به توسعه محدوده مزبور مطبق طرحهای مصوب توسعه شهری مورد تایید مراجع قانونی قرار بگیرد مراجع مزبور می توانند در مقابل موالفت با تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر » حداکثر تا ۲۰٪ از اراضی آنها را برای تامین موض اراضی واقع در طرح های موضوع ابن قانون و همچنین اراضی مون مارت های نوسازی و بهسازی شهری به طور رایگان در بافت نمایند.)

چنانکه دیده میشود در این مصوبه، ثملک اجماری به نحو رایگان محض، وجود ندارد بلکه علاوه بر این که برای این سلمه قهریه سقف ۲۰ درصد قرار داده شده، این واگذاری در مقابل موافقت با تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدودهی توسعه و عمران شهری است.

نکنهای دیگر که حائز اهمیت است این که تملک رایگان در تبصره ۲ ماده واحده قانون تعیین وضعیت منوط به تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر است. بنابراین بدون وجود چنین تقاضابی و به صرف ورود اراضی اشخاص به محدوده شهر با مصوبات مراجع قانونی مجوز تملک رایگان نخواهد بود.

جدول خلاصه: عوارض ورود به محدوده شهر

پرسش و پاسخ متداول

سوال: عوارض ورود به محدوده شهر چگونه محاسبه می شود؟

محاسبه عوارض ورود به محدوده شهر بر اساس عوامل مختلفی مانند نوع وسیله نقلیه، زمان ورود (ساعت اوج ترافیک یا غیر اوج ترافیک)، و همچنین سیاست های شهری تعیین می شود. در برخی شهرها، سیستم های پیشرفته ای برای محاسبه عوارض بر اساس میزان آلودگی خودروها نیز در نظر گرفته شده است.

سوال: چه خودروهایی از پرداخت عوارض ورود به محدوده شهر معاف هستند؟

معمولاً خودروهای دولتی در ماموریت های ضروری، وسایل نقلیه اورژانسی (آمبولانس، آتش نشانی)، و در برخی موارد، خودروهای متعلق به افراد معلول از پرداخت عوارض معاف هستند. شرایط معافیت در هر شهر متفاوت است و باید از طریق منابع رسمی شهری استعلام شود.

سوال: درآمد حاصل از عوارض ورود به محدوده شهر چگونه استفاده می شود؟

درآمد حاصل از عوارض ورود به محدوده شهر معمولاً صرف بهبود زیرساخت های حمل و نقل عمومی، توسعه سیستم های دوچرخه سواری، کاشت فضای سبز، و کاهش آلودگی هوا می شود. شفافیت در نحوه استفاده از این درآمدها بسیار مهم است.

سوال: آیا راه های جایگزینی برای ورود به محدوده شهر بدون پرداخت عوارض وجود دارد؟

بله، استفاده از حمل و نقل عمومی (اتوبوس، مترو، قطار) یا دوچرخه بهترین راه جایگزین برای ورود به محدوده شهر بدون پرداخت عوارض است. همچنین پارکینگ در خارج از محدوده و استفاده از وسایل نقلیه اشتراکی نیز می تواند گزینه های مناسبی باشند.

نتیجه گیری و سخن نهایی

عوارض ورود به محدوده شهر به عنوان ابزاری برای مدیریت ترافیک، کاهش آلودگی هوا و بهبود کیفیت زندگی شهروندان در بسیاری از کلان‌شهرهای جهان اجرا می‌شود. با وجود اینکه پرداخت این عوارض ممکن است برای برخی از رانندگان گران تمام شود، اما مزایای بلندمدت آن، از جمله کاهش ترافیک، بهبود کیفیت هوا و سرمایه‌گذاری در حمل و نقل عمومی، قابل توجه است. برای به حداکثر رساندن اثربخشی این سیستم، شفافیت در نحوه جمع آوری و استفاده از درآمدهای حاصل از عوارض و همچنین ارائه گزینه های جایگزین مناسب برای حمل و نقل، امری ضروری است. در نهایت، هدف از اجرای این سیستم، بهبود شرایط زندگی در شهر و ایجاد یک محیط شهری پایدارتر است.