بارداری میتواند یکی از مهمترین دورانهای زندگی یک زن باشد، آرامش و امنیت روانی زنان در این مرحله از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، زیرا تاثیر مستقیمی بر سلامتی مادر و فرزند خواهد داشت. به خصوص در رابطه با زنان شاغل، این دسته از زنان علاوه بر فشار شغلی به نوعی موظف به انجام امور مادرانه خود چه در دوران بارداری و چه پس از زایمان نیز هستند. بهترین کاری که هر دولتی میتواند برای زنان باردار شاغل انجام دهد، برطرف کردن نگرانی های آنان نسبت به شغلشان است. اکثر بانوان باردار که شاغل هستند، دغدغه های زیادی در رابطه با امنیت شغلی و مالی خود دارند. دولت به منظور حمایت از بانوان باردار مرخصی زایمان با حقوق را برای ایشان در نظر گرفته است.
در قانون تامین اجتماعی سابقا مدت زمان اعطای مرخصی زایمان 6 ماهه تعیین شده بود، به موجب ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم خانواده و جمعیت این مدت زمان به 9 ماه افزایش یافت. اما سازمان تامین اجتماعی افزایش مدت اعطای مرخصی زایمان بانوان شاغل تحت بیمه تامین اجتماعی را نمیپذیرفت و متقاضیان مرخصی زایمان 9 ماهه می بایستی شکایت الزام به اعطای مرخصی زایمان را در دیوان عدالت اداری طرح میکردند. طرح شکایت در دیوان عدالت اداری مستلزم صرف و هزینه بود، لیکن برای موضوعی که از سوی دولت لازم الاجرا دانسته شده است، نمیبایست وقت و هزینه ای از شهروندان تلف شود.
دیوان عدالت اداری پس از بررسی درخواست شکایت الزام به اعطای مرخصی زایمان شاکی و وکیل الزام به اعطای مرخصی زایمان وی سازمان تامین اجتماعی را ملزم به این امر میکرد. به عبارت دیگر سازمان تامین اجتماعی صرفا با الزام به اعطای مرخصی زایمان از سوی دیوان عدالت اداری مدت مرخصی زایمان را از 6 ماه به 9 ماه تغییر میداد.
در سال 1400 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت تصویب شد، ماده 17 این قانون احکام لازم الاجرایی در رابطه با کارکنان بخش های دولتی و غیردولتی را به شرح زیر بیان میکند؛
الف) مدت اعطای مرخصی زایمان به همراه پرداخت حقوق و فوق العادهها به 9 ماه تغییر میکند. در صورتی که مادر بخواهد میتواند تا دو ماه از این مرخصی را در ماه های پایان بارداری استفاده کند. اعطای مرخصی زایمان به مادرانی که فرزندان دوقلو یا بیشتر دارند، 12 ماه تعیین شده است. ایجاد اخلال در بخش خصوصی به دلیل اعطای مرخصی زایمان به مادران شاغل، از سوی دولت و پس از تایید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قابل جبران است.
ب)شیفت کاری شب برای مادران شاغل باردار، مادران دارای فرزندان شیرخوار تا سن دو سالگی و پدران تا به یکماهگی رسیدن نوزاد خود موضوعی اختیاری است. محتوای این بند شامل بخش غیردولتی و خصوصی نمیشود.
پ)برای مادران باردار حداقل به مدت 4 ماه در دوران بارداری، که خواهان دورکاری باشند و شرایط دورکاری در محل کار آنان فراهم باشد، این امکان وجود دارد.
قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت که به تازگی تصویب شده، تاکیدی بر اعطای مرخصی زایمان 9 ماهه به زنان شاغل است و قصد دارد از اعطای مرخصی زایمان کمتر از 9 ماه جلوگیری نماید. این قانون مدت زمان اعطای مرخصی زایمان به زنانی که دو قلو یا بیشتر دارند را به 12 ماه افزایش داده است.
این قبیل قوانین در راستای حمایت و تشویق فرزندآوری زنان شاغل تصویب میشوند. همانطور که در تبصره 2 ماده 3 قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی بیان شده، پس از مرخصی زایمان و در دوران شیردهی نیز باید امنیت شغلی بانوان شاغل تامین شود. این تبصره با هدف ایجاد آرامش برای مادران شاغل در دوران مرخصی زایمان و پس از اتمام آن تصویب شده است. تمامی سازمان های دولتی و غیردولتی از قبیل تامین اجتماعی ملزم به پیروی و اجرای قوانین و سیاست های دولت برای زنان باردار شاغل هستند.
همیشه اشخاص و ارگان هایی هستند که از قوانین سرپیچی میکنند، سازمان هایی که برای کسب سود و منفعت بیشتر ضوابط اعطای مرخصی زایمان و امتیازات کارکنان زن خود را در این دوران نادیده میگیرند. کم نیستند، زنانی که به دلیل بارداری برای مدتی از کار خود دور بوده و پس از بازگشت شاهد تنزل مقام یا کاهش حقوق بودهاند. قانون همیشه متضمن رعایت و اجرای عدالت نیست و نخواهد بود، مادران و زنان باردار شاغل بایستی برای حفظ حقوق قانونی که مستحق آن هستند، اقدامات مقتضی انجام دهند. عدم رعایت این قوانین در نهایت منجر به کاهش فرزندآوری و کاهش حضور زنان در حوزه های کاری میشود.
شکایت در دیوان عدالت اداری برای دستیابی به حقوق در دوران اعطای مرخصی زایمان نیازمند همراهی وکیل متخصص دیوان عدالت اداری است. وکیل متخصص دیوان عدالت اداری گروه وکلای پایتخت با دقت و آگاهی پیگیری امور شما را انجام خواهد داد و از هیچ تلاشی در این زمینه دریغ نخواهد کرد.
مدت زمان اعطای مرخصی زایمان، یعنی دوره ای که تحت عنوان مرخصی زایمان است در سابقه کاری آنان درج و این مدت جزء سابقه کاری حساب میشود. در طول مرخصی زایمان بیمه و حقوق نیز به این زنان تعلق میگیرد. بانوان شاغل تحت پوشش تامین اجتماعی در مدت مرخصی زایمان ماهیانه حقوق دریافت میکنند. هر نوع تخلف از این اصول قابل شکایت و رسیدگی در دیوان عدالت اداری است. شکایت در دیوان عدالت اداری برای الزام به اعطای مرخصی زایمان مستلزم آشنایی با مراحل و اصول رسیدگی در این سازمان است. وکیل متخصص دیوان عدالت اداری گروه وکلای پایتخت بهترین گزینه برای اشخاصی است که میخواهند با طرح شکایت در دیوان عدالت اداری خواهان حقوق قانونی خود در دوران اعطای مرخصی زایمان شوند.
در قوانین سعی شده تا حد امکان از زنان شاغل باردار و شیرده حمایت شود، قانون تامین اجتماعی با بیان شرایط زیر به زنان شاغل تحت پوشش این سازمان کمک هزینه پرداخت میکند؛
الف)عدم اشتغال به کار در دوران بارداری و استفاده از مرخصی زایمان، یعنی شخصی که متقاضی دریافت کمک هزینه دوران بارداری است نباید در این مدت حقوق دیگری دریافت نماید یا در محلی دیگر مشغول به کار باشد، در غیر اینصورت مستحق دریافت این کمک هزینه نخواهد بود.
ب)پرداخت حداقل 60 روز بیمه یکسال پیش از زایمان
پ)زایمان فرزند چهارم به بعد شامل این کمک هزینه نمیشود. این کمک هزینه صرفا به فرزندان اول، دوم، سوم و چهارم تعلق میگیرد. مادران برای بعد از فرزند چهارم این کمک هزینه را دریافت نمیکنند.
اشخاص متقاضی برای دریافت کمک هزینه مذکور و حقوق این دوران مدارکی از قبیل گواهی پزشک، فتوکپی شناسنامه خود و همسر و فرزند، دفترچه درمانی تامین اجتماعی و پرونده معالجه در مراکز درمانی را به مراکز تامین اجتماعی تحویل دهد، تا پس از بررسی از این خدمات بهرهمند شوند.
وکلای متخصص گروه وکلای پایتخت برای پاسخگویی به سوالات شما در زمینه الزام به اعطای مرخصی زایمان و حقوق بانوان در این دوران آماده هستند. اگر سوال یا ابهامی دارید میتوانید به صورت آنلاین و تلفنی با کارشناسان ما در ارتباط باشید. چنانچه فکر میکنید با مراجعه حضوری بهتر میتوانید موضوع را حل و پیگیری کنید، به صورت حضوری به شعب گروه وکلای پایتخت در تهران سر بزنید.
ما در تلاشیم تا بانوان شاغل این سرزمین در دوران بارداری از تمامی حقوق قانونی خود برخوردار شوند و شاهد هیچ نوع بی عدالتی در حق این عزیزان نباشیم.
جدول خلاصه: اعطای مرخصی زایمان
| موضوع | توضیحات | ملاحظات |
|---|---|---|
| مدت مرخصی زایمان | ۹۰ روز (قابل افزایش با شرایط خاص) | براساس قوانین کار و مقررات مربوطه |
| حقوق و مزایا در دوران مرخصی | پرداخت حداقل حقوق و مزایا | امکان استفاده از بیمه تامین اجتماعی |
| شرایط دریافت مرخصی | داشتن سابقه کار و بیمه | ارائه مدارک لازم به کارفرما |
| تمدید مرخصی زایمان | در موارد خاص پزشکی با ارائه گواهی پزشک | با توافق کارفرما |
| انواع مرخصی زایمان | مرخصی زایمان عادی، مرخصی زایمان برای زایمان های چند قلو | هر نوع مرخصی شرایط خاص خود را دارد |
پرسش و پاسخ متداول
سوال: مدت مرخصی زایمان چقدر است؟
طبق قانون، حداقل مدت مرخصی زایمان ۹۰ روز است. اما این مدت در برخی موارد خاص، با ارائه مدارک پزشکی، قابل افزایش است.
سوال: آیا در دوران مرخصی زایمان حقوق دریافت میکنم؟
بله، در دوران مرخصی زایمان، حداقل حقوق و مزایای شما توسط کارفرما پرداخت میشود. همچنین میتوانید از مزایای بیمه تامین اجتماعی استفاده کنید.
سوال: برای دریافت مرخصی زایمان چه مدارکی لازم است؟
برای دریافت مرخصی زایمان، ارائه گواهی پزشکی مبنی بر زایمان، شناسنامه، کارت ملی و گواهی اشتغال الزامی است. ممکن است مدارک دیگری نیز بسته به شرایط درخواست شود.
سوال: آیا امکان تمدید مرخصی زایمان وجود دارد؟
بله، در صورت وجود شرایط خاص پزشکی و با ارائه گواهی پزشک متخصص و موافقت کارفرما، امکان تمدید مرخصی زایمان وجود دارد.
نتیجه گیری و سخن نهایی
اعطای مرخصی زایمان به مادران، امری ضروری و قانونی برای حفظ سلامت مادر و کودک است. آگاهی از قوانین و مقررات مربوط به مرخصی زایمان، حقوق و مزایای آن، و همچنین شرایط دریافت و تمدید آن، برای زنان شاغل بسیار مهم است. استفاده از منابع معتبر و مشاوره با کارشناسان مربوطه، میتواند به مادران در دریافت حقوق و مزایای قانونی خود کمک شایانی کند. امیدواریم این مطلب به شفاف سازی این موضوع و افزایش آگاهی در این زمینه کمک کرده باشد.
