امروزه تقریبا هدف اولیه تمامی دانشجویان دانشگاههای آزاد و دولتی استخدام در دستگاههای اجرائی می باشد. بسیاری از دانشجویان بعد از فارغ التحصیلی از دانشگاه وارد بازار کار می شوند و بسیاری دیگر از آنها معمولا بعد از تحصیل بیکار شده و ممکن است تا مدتها این امر ادامه داشته باشد.

معمولا دولتها به دلائل مختلفی سعی در کاهش این موضوع داشته و تمام تلاش خود را برای جلوگیری از بیکاری افراد بعد از دانشگاه را انجام می دهند.این موارد ممکن است شامل انواع آزمونهای استخدامی ، استخدامی مراکز خصوصی برای کارآموزی و بسیاری از جاهای دیگر باشد . در این رابطه معمولا رشته های فنی بسیار زودتر از رشته های انسانی و یا نظری به کار مورد نظر خود می رسند.

برخی دیگر از مراکز تحصیلی هستند که دانشجویان معمولا بعد از تحصیل بلافاصله در مراکز دولتی مشغول به کار شده و قانون نیز این امر را تایید نموده و این امر ادامه دارد .برای مثال رشته های پزشکی معمولا بلافاصله بعد از اتمام تحصیلات موظف به کار در طرح ها می شوند و دانشجویان پرستاری و همچنین فوریت های پزشکی نیز به همین روش مشغول به  کار می باشند.

 اما یک سری دیگر از رشته ها هستند که بعد از اتمام تحصیلات بلافاصله استخدام رسمی شده و به شروع به کار می نمایند.در این زمینه رشته های تربیت معلم و برخی از رشته های علوم قضائی  از این نمونه می باشند.در این موارد معمولا در دوران تحصیل نیز مزایایی همچون بیمه و مستمری ماهانه هرچند به میزان ناچیزی به این افراد داده می شود .

باتوجه به اینکه معمولا براساس قانون دوران تحصیل در رشته های اخیر نیز جزء سابقه کاری محسوب می شود لذا اگر فردی بعد از ادامه تحصیل معمولا استخدام گشته و این مدت  جزءدوران خدمت وی محسوب نگردد  می تواند خواهان احتساب این امر شده و آن را از مراجع بالاتر پیگیری نموده و حتی در مراکز قضائی نیز در صورت لزوم پیگیر آن باشد.

 دیوان عدالت در این مورد در رای وحدت رویه شماره آراء وحدت رویه شماره 654_1386/8/6 و 153_1387/3/12  به در این خصوص  رای صادر نموده و آموزش و پرورش را به پرداخت الزام به احتساب فاصله زمانی بین فراغت از تحصیل تا استخدام در سنوات خدمت  ملزم نموده است.

در این رابطه در صورتی که هر سازمان یا اداره ی دولتی که بر حسب قانون موظف به استخدام رشته ای تحصیلی خاصی بعد از اتمام تحصیلات می باشد و در هر مورد که به وظیفه خود در قانون عمل نمی نماید می توان به دیوان در این رابطه طرح شکایت نمود .در ادامه این نوشتار به بررسی طرح شکایت در دیوان عدالت اداری برای الزام سازمان یا اداره مذکور به جهت احتساب فاصله زمانی بین فراغت از تحصیل تا استخدام در سنوات خدمت پرداخته و شیوه آن می پردازیم.

 به طور کلی براساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در هر موردی که سازمان یا اداره دولتی به هر دلیلی موجبات تضییع حقوق افراد در جامعه را موجب می ود فرد می تواند برای احقاق حقوق از دست رفته ی خود به دیوان عدالت اداری طرح شکایت نماید .

به طور کلی تمامی سازمانها ، ادارات ، وزارت خانه ها ، سازمان تامین اجتماعی ، شهرداری ها و …… موظف به پیروی از آرای دیوان عدالت اداری بوده و در هر موردی که هر کدام از این نهادها یا سازمانها حاضر به قبول آرای دیوان عدالت نباشد  مطابق قانون در این زمینه مجازات خواهند شد.

 اما شیوه طرح شکایت در دیوان عدالت به چه صورتی می باشد ، به طور کلی دیوان عدالت اداری براساس قانون آیین دادرسی وتشکیلات امور را به انجام می رساند.در دیوان عدالت اداری شیوه طرح شکایت بدین صورت می باشد که افراد باید مسیری جدا از دادگستری و امور ان را در جهت شکایت طی نمایند.

برای طرح شکایت در دیوان عدالت اداری فرد باید ابتدا  در سامانه های ابلاغ الکترونیک قضائی و همچنین سامانه  ساجد برای خود حساب کاربری ایجاد نماید . بعد ازآن براساس ماده 16 قانون آیین دادرسی و تشکیلات دیوان عدالت اداری دادخواست خود را نوشته و در انتها ان را ثبت نماید.

ثبت شکایت در سامانه دیوان بدین صورت می باشد که فرد باید ابتدا به حساب کاربری خود در سامانه ساجد وارد شده و سپس دادخواست خود را به همراه دلائل و مدارک اسکن نموده و  به دیوان ارسال نماید .بعد از ارسال دادخواست و مدارک ، از طریق سامانه به دبیرخانه دیوان ارسال شده و از آنجا به دفتر کل دیوان ارسال می گردد.

در دفتر دیوان دادخواست به همراه دلائل و ضمائم به طور کامل بررسی شده و در صورتی که هیچ گونه نقصی نداشته باشد به نزد رئیس دیوان ارسال می گردد. رئیس دیوان نیز ان را به یکی ازشعبات ارسال نموده و در آنجا طی یک ابلاغیه به سازمان یا اداره مذکور اعلام می گردد که در مدت زمان یک ماه نسبت به ارائه پاسخ در این مورد را ارائه دهد.

در صورتی که سازمان مربوطه نسبت به ارائه پاسخ خودداری نماید هرچند این امر تاثیری در زمان و نحوه رسیدگی ندارد ولی ممکن است سازمان مربوطه در این مورد با مجازات قانونی روبرو شود.بعد از همه اینها شعبه دیوان به موضوع رسیدگی می نماید و با بررسی قانونی اقدام به صدورحکم در این رابطه می نماید .

با صدور حکم رای مربوطه به طرفین ابلاغ شده و طرفین در صورتی که دو طرف در ایران باشد به مدت 20 روز برای اششخاص داخل ایران و در صورتی که طرفین در خارج از ایران باشند  به مدت سه ماه فرصت دارند که  نسبت به حکم صادره اعتراض نمایند .

در صورتی که طرفین به حکم صادره اعتراضی نداشته باشند رای قطعی شده و لازم الاجرا خواهد بود و در موردی که رای صادره  مورد اعتراض قرار گیرد رای به شعبه تجدید نظر رفته در انجا از نظر مطابقت رای صادر مورد بررسی قرار میگیرد.بعد از تجدید نظر از  رای صادره قطعی شده و دیگر به آن موضوع به هیچ عنوان رسیدگی نخواهد شد.

جدول خلاصه: الزام به احتساب فاصله زمانی بین فراغت از تحصیل تا استخدام در سنوات خدمت

موضوع	توضیحات	تأثیر
تعریف سنوات خدمت	مدت زمان کار رسمی و حقوق بگیر در یک سازمان	محاسبه مزایا، بازنشستگی و ارتقاء شغلی
فاصله زمانی بین تحصیل و استخدام	دوره زمانی بین فارغ التحصیلی و شروع به کار رسمی	موضوع اصلی بحث و اختلاف نظر
احتساب یا عدم احتساب این فاصله	ماده قانونی یا آیین نامه داخلی سازمان تعیین کننده است	تفاوت قابل توجه در سنوات خدمت و مزایای دریافتی
مزایای احتساب این فاصله	افزایش سنوات خدمت، دریافت زودتر مزایای بازنشستگی، افزایش حقوق	به نفع کارمند
معایب عدم احتساب این فاصله	کاهش سنوات خدمت، تأخیر در دریافت مزایای بازنشستگی، کاهش حقوق	به ضرر کارمند

پرسش و پاسخ متداول

سوال: آیا فاصله زمانی بین فارغ التحصیلی و استخدام همیشه در سنوات خدمت محاسبه می شود؟

خیر، محاسبه این فاصله در سنوات خدمت به قوانین و مقررات سازمان مربوطه و همچنین قوانین کشوری بستگی دارد. برخی سازمان ها این دوره را محاسبه نمی کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است آن را با شرایط خاص لحاظ کنند.

سوال: چه مدارکی برای اثبات مدت زمان بین فارغ التحصیلی و استخدام مورد نیاز است؟

معمولاً ارائه گواهی فراغت از تحصیل و قرارداد استخدامی یا هر مدرک دیگری که آغاز به کار رسمی را نشان دهد، الزامی است. ممکن است سازمان ها مدارک دیگری نیز درخواست کنند.

سوال: آیا برای احتساب این فاصله محدودیت زمانی وجود دارد؟

بله، در برخی موارد ممکن است محدودیت زمانی برای احتساب این فاصله وجود داشته باشد. این محدودیت در قوانین و مقررات هر سازمان به طور خاص تعریف می شود.

سوال: چه کسانی می توانند از احتساب این فاصله در سنوات خدمت خود بهره مند شوند؟

کارمندان رسمی و قراردادی که در سازمان های دولتی یا خصوصی مشغول به کار هستند و شرایط آنها با قوانین و مقررات مربوطه مطابقت دارد می توانند از احتساب این فاصله بهره مند شوند.

نتیجه گیری و سخن نهایی

الزام به احتساب فاصله زمانی بین فراغت از تحصیل تا استخدام در سنوات خدمت، موضوعی پیچیده و دارای ابهامات قانونی و اجرایی است. تعیین این موضوع به طور کامل به قوانین و مقررات هر سازمان و همچنین قوانین کشوری مربوطه بستگی دارد. برای جلوگیری از هرگونه اختلاف و ابهام، توصیه می شود کارمندان از قوانین و مقررات سازمان مربوطه خود در این زمینه آگاهی کامل داشته باشند و در صورت بروز هرگونه مشکل، با مراجع ذیصلاح مشورت کنند. آگاهی از حقوق و مقررات مربوط به سنوات خدمت، موجب شفافیت و عدالت بیشتر در محاسبه مزایای کارکنان خواهد شد. بنابراین ضرورت تدوین قوانین شفاف و جامع در این زمینه به شدت محسوس است.