تخلفات اداری یک سرس از مسائلی می باشند که همه کشورهای جهان به نوعی با آن درگیر می باشند و در ایران نیز وضعیت به همین روال می باشد.ادارات و سازمانهای دولتی برای انجام امور خود نیاز به یک سری سلسله مراتب اداری دارند که انجام آنها برای همه ماموران و کارکنان آنها در آن اداره لازم و ضروری می باشد در این بین گاهی ماموران در هنگام انجام امور سپرده شده به آنها مرتکب یک سری اعمال می شوند که براساس قانون تخلف محسوب شده و همین امر در صورتی که بدان رسیدگی نشود و با آنها برخورد نگردد موجبات آشفتگی و همچنین عدم اعتماد مردم به سارمانها و ادارات دولتی شود.
اما قبل از هر توضیحی بهتر است بدانیم که تخلف اداری چیست و یک عمل در چه صورتی می تواند تخلف محسوب گردد ؟
تخلف اداری به طور کلی به هر عملی گفته می شود که به صورت عمدی یا غیر عمدی انجام شود که منجر به نقض و عدم رعایت قوانین و مقررات مربوطه اداره شده و یا انجام امور ادارای را با تاخیر روبرو سازد .
مطابق تعریف فوق این تخلف شامل موارد زیر است ک
1- اقدام و کوتاهی کردن در انجام امور محوله ؛ برای مثال یکی از کارکنان باید اموری را که ضروری می باشند را به صورت فوری انجام رسانده و یا باید انجام دهد که در نتیجه عدم انجام ان ارباب رجوع متضرر می گردد و یا اینکه در نتیجه عدم انجام کار توسط کارمند مربوطه ابزارها و وسایل ادارای تخریب می شوند و یا دچار خسارت می شوند .
2-منظور از عمدی و یا غیر عمدی بودن نیز بدین صورت می باشد که فرد می داند که باید یک موضوع ررا به اتمام برساند ولی به هر دلیلی از انجام آن خودداری می نماید و یا اینکه نادانسته با عدم آنجا ان موجبات تضرر به اموال عمومی را ایجاد می نماید .
کدام سازمانها و ادارات دولتی مشمول قانون رسیدگی به تخلفات اداری می باشند ؟
در این خصوص ماده 18 این قانون که مقرر می دارد ( همه سازمانها ، ادارات ، وزارتخانه ها ، شرکتهای وابسته به دولت ( منظور موسساتی که قسمتی از بودجه آنها به وسیله دولت معین می گردد و نیز کارمندان شاغل مجلش شورای اسلامی و همه نهادهای انقلابی مشمول این قانون می باشند .)
البته نیروهای نظامی و همچنین قضات شاغل در دادگاهها از شمول این قانون خارج بوده و این قانون شامل انها نخواهد شد.
تخلفات ادارای به چه صورتی بوده و چند نوع می باشند ؟
تخلفات اداری مطابقت قوانین به انواع متفاوتی تقسیم می شوند که در ذیل به بررسی انها خواهیم پرداخت :
براساس ماده 8 قانون رسیدگی به تخلفات اداری انواع تخلفات اداری به شرح ذیل می باشند :
در میان موارد مطروحه در ماده مذکور به نظر می رسد که قانون گذار تخلفات اداری را از ساده ترین آنها به سمت شدید ترین نوع تقسیم بندی کرده است.
همچنین در خصوص مجازات ها نیز به همین دلیل معین گردیده اند.
نحوه رسیدگی به تخلفات اداری و مرجع آن :
رسیدگی به تخلفات اداری مطابق قانون رسیدگی به تخلفات اداری انجام می شود و مرجع رسیدگی به هیات های رسیدگی به تخلفات اداری می باشند. این مرجع خود به دو شعبه بدوی و تجدید نظر تقسیم می شود که هر دو شعبه دارای سه عضو اصلی و دو عضو علی البدل می باشند که توسط بالاترین مقام سارمان به مدت سه سال و یا توسط هیئت وزیران معین می گردند. بعد از اتمام دوره این افراد می توانند دوباره انتخاب شده و در دوره های بعدی نیز در این مراجع حضور داشته باشند.
افراد حاضر در جلسات رسیدگی به تخلفات اداری که یکی از اعضای اصلی باید دارای سواد حقوقی بوده و با این مسائل آشنایی کافی داشته باشد باقی اعضا نیز باید دارای دانش و اطلاعات اجتماعی ، اقتصادی فرهنگی و ….. باشند. در این میان ممکن است کارمندان دچار یک سری اعمال شوند که مطابق قانون مجازات جرم بوده و به همین دلیل در صورت انجام چنین اعمالی بعد از اثبات امر پرونده به مراجع صلاحیت دار و قضائی ارسال می گردد.
نحوه رسیدگی در هیئت های رسیدگی به تخلفات اداری :
براساس آیین نامه اجرایی رسیدگی به تخلفات اداری مورخه 02/08/1373 نحوه رسیدگی به تخلفات اداری به صورت ذیل می باشد :
1- بعد از انجام تخلف از ناحیه کارمند برای وی پرونده تشکیل و پرونده وی به هیئت رسیدگی ار سال می گردد. بعد از ارسال پرونده تنها در مواردی که حضور وی لازم باشد و یا خود وی حضور در جلسه رسیدگی را لازم بداند باید حداقل یک بار در محل حضور یابد.
بعد از تشکیل جلسه در هیئت رسیدگی مطابق قوانین و مقررات و براساس تخلف صورت گرفته اقدام به رسیدگی می شود .
3- بعد از رسیدگی انجام شده و با توجه به بیانات کارمند و همچنین نظریه کارشناسی در خصوص میزان دقیق خسارات وارده به سازمانه یا اداراه ای که در ان کار میکند و همچنین توجه ویژه به عمدی یا غیر عمدی بودن موضوع و اینکه فرد در این زمینه دارای سوءنیت بوده و یا نمی باشد اقدام به صدور رای می نماید .
ارای صادره در شعبه بدوی قابل اعتراض در مرحله تجدید نظر بوده و فرد می تواند به حکم صادره اعتراض نماید .
مدت زمان اعتراض به رای صادره حداکثر به میزان سی روز از تاریخ ابلاغ حکم صادره می باشد . نکته مهمی که در این مورد قابل اجراء می باشد این است که در صورتی که رای قابلیت تجدید نظر را داشته باشد و کارمند بدان اعتراض ننماید رای صادره قطعی و لازم الاجرا می گردد و به طور فوری اجرا می شود.
ارای صادره در صورتی باز هم در مرحله تجدید نظر قطعی شده و یا کارمند بعد از صدور رای در مرحله تجدید نظر نیز باز هم بدان اعتراض داشته باشد قابلیت اعتراض در دیوان عدالت اداری را دارا می باشد.
در دیوان عدالت اداری نیز به شیوه شکلی به حکم صادره رسیدگی می شود و حکم مذکور از نظر مطابقت رای صادره با قوانین و مقررات مربوطه بررسی شده و در انتها حکم صادره قطعی می گردد.
ماده ۸ – تخلفات اداری به قرار زیر است:
- اعمال و رفتار خلاف شئون شغلی یا اداری
- نقض قوانین و مقررات مربوط
- ایجاد نارضایتی در ارباب رجوع یا انجام ندادن یا تأخیر در انجام امور قانونی آنها بدون دلیل
- ایراد تهمت و افترا، هتک حیثیت
- اخاذی
- اختلاس
- تبعیض با اعمال غرض یا روابط غیر اداری در اجرای قوانین و مقررات نسبت به اشخاص
- ترک خدمت در خلال ساعات موظف اداری
- تکرار در تأخیر ورود به محل خدمت یا تکرار خروج از آن بدون کسب مجوز
- تسامح در حفظ اموال و اسناد و وجوه دولتی، ایراد خسارات به اموال دولتی
- افشای اسرار و اسناد محرمانه اداری
- ارتباط و تماس غیرمجاز با اتباع بیگانه
- سرپیچی از اجرای دستورهای مقام های بالاتر در حدود وظایف اداری
- کم کاری یا سهل انگاری در انجام وظایف محول شده
- سهل انگاری روسا و مدیران در ندادن گزارش تخلفات کارمندان تحت امر
- ارائه گواهی یا گزارش خلاف واقع در امور اداری
- گرفتن وجوهی غیر از آن چه در قوانین و مقررات تعیین شده با اخذ هرگونه مالی که در عرف رشوه خواری تلقی می شود
- تسلیم مدارک به اشخاصی که حق دریافت آن را ندارند یا خودداری از تسلیم مدارک به اشخاص که حق دریافت آن را دارند
- تعطيل خدمت در اوقات مقرر ادرای
- رعایت نکردن حجاب اسلامی
- رعایت نکردن شئون و شعایر اسلامی
- اختفاء، نگهداری، حمل، توزیع و خرید و فروش مواد مخدر
- استعمال یا اعتیاد به مواد مخدر
- داشتن شغل دولتی دیگر به استثنای سمت های آموزشی و تحقیقاتی
- هر نوع استفاده غیر مجاز از شئون یا موقعیت شغلی و امکانات و اموال دولتی
- جعل یا مخدوش نمودن و دست بردن در اسناد و اوراق رسمی یا دولتی
- دست بردن در سوالات، اوراق و دفاتر امتحانی، افشای سوالات امتحانی یا تعویض آنها
- دادن نمره یا امتیاز، برخلاف ضوابط
- غیبت غیر موجه به صورت متناوب یا متوالی
- سوء استفاده از مقام و موقعیت اداری
- توقيف. اختفاء بازرسی یا باز کردن پاکتها و محمولات پستی یا معدوم کردن آنها و استراق سمع بدون مجوز قانونی
- کارشکنی و شایعه پراکنی، وادار ساختن یا تحریک دیگران به کارشکنی یا کم کاری و ایراد خسارت به اموال دولتی و اعمال فشارهای فردی برای تحصیل مقاصد غیر قانونی
- شرکت در تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی، یا تحریک به برپایی تحصن، اعتصاب و تظاهرات غیرقانونی و غیر اعمال فشارهای گروهی برای تحصیل مقاصد غیرقانونی
- عضویت در یکی از فرقه های ضاله که از نظر اسلام مردود شناخته شده اند
- همکاری با ساواک منحله به عنوان مامور یا منبع و فعالیت یا دادن گزارش ضدمردمی
- عضویت در سازمان هایی که مرامنامه یا اساسنامه آن ها مبتنی بر نفی ادیان الهی است یا طرفداری و فعالیت به نفع آنها
- عضویت در گروه های محارب يا طرفداری و فعالیت به نفع آنها
- عضویت در تشکیلات فراماسونری
جدول خلاصه: تخلفات اداری
| نوع تخلف | عواقب | راهکار پیشگیری |
|---|---|---|
| تخلفات مالی | کاهش رتبه شغلی، جریمه مالی، اخراج | نظارت دقیق، شفافیت مالی، آموزش قوانین |
| تخلفات انضباطی | توبیخ، تذکر کتبی، محرومیت از مزایا | رعایت قوانین و مقررات داخلی، آموزش اخلاق حرفهای |
| تخلفات امنیتی | اخراج، پیگرد قانونی | آموزش امنیت اطلاعات، استفاده از سیستمهای امنیتی مناسب |
| سوء استفاده از موقعیت | اخراج، محکومیت قانونی | شفافیت در فرآیندها، نظارت مستقل |
| عدم رعایت قوانین | اخطار، توبیخ، کاهش حقوق | آموزش قوانین و مقررات، دسترسی آسان به قوانین |
پرسش و پاسخ متداول
سوال: تعریف تخلف اداری چیست؟
تخلف اداری به هرگونه عمل یا ترک فعل خلاف قوانین، مقررات و آییننامههای داخلی یک سازمان یا نهاد دولتی گفته میشود که منجر به نقض وظایف و مسئولیتهای کارکنان میشود.
سوال: چه مجازاتهایی برای تخلفات اداری وجود دارد؟
مجازات تخلفات اداری بسته به نوع و شدت تخلف متفاوت است و میتواند شامل تذکر شفاهی، تذکر کتبی، کسر حقوق، تنزل رتبه، تعلیق از کار و حتی اخراج باشد.
سوال: چگونه میتوان از وقوع تخلفات اداری جلوگیری کرد؟
پیشگیری از تخلفات اداری مستلزم تدوین قوانین و مقررات شفاف، آموزش کارکنان، نظارت دقیق، ایجاد سیستمهای گزارشدهی مناسب و فرهنگسازی اخلاق حرفهای است.
سوال: چه کسی مسئول رسیدگی به تخلفات اداری است؟
مسئولیت رسیدگی به تخلفات اداری معمولاً بر عهده واحدهای بازرسی، نظارت و یا کمیتههای انضباطی سازمان یا نهاد مربوطه است.
نتیجه گیری و سخن نهایی
پیشگیری و برخورد مناسب با تخلفات اداری از اهمیت بالایی برخوردار است. شفافیت، نظارت موثر و آموزش مستمر کارکنان در مورد قوانین و مقررات، نقش اساسی در کاهش وقوع این تخلفات و حفظ سلامت اداری دارد. تدوین و اجرای سیاستهای مشخص و عادلانه برای رسیدگی به تخلفات، ضمن حفظ حقوق کارکنان، به ارتقای کارایی و اعتماد عمومی به نهادهای دولتی کمک شایانی میکند. مقابله جدی و قاطع با تخلفات اداری به عنوان پیشنیازی برای بهبود عملکرد و پیشرفت سازمانها محسوب میشود.
