اصولا رسیدگی به تخلفات ساختمانی دو مرحله ای می باشد. اول رسیدگی در کمیسیون ماده صد بدون رسیدگی در کمیسیون تجدیدنظر می باشد.

نحوه رسیدگی به این ترتیب است که گزارش های تخلفات ساختمانی که به شهرداری تسلیم می شود چنانچه جلسات کمیسیون در خود شهرداری منطقه تشکیل شود به وسیله واحد شهرسازی و فنی با شخص مسئول اقدام، پرونده به کمیسیون ارجاع و در صورتی که شهرداری دارای مناطق چندگانه باشد و کمیسیون در شهرداری مرکزی تشکیل گردد پرونده منطقه شهرداری نخست به دبیرخانه کمیسیون های ماده ۱۰۰ ارجاع و به وسیله دبیرخانه، به کمیسیون ارسال و مورد رسیدگی قرار می گیرد.

کرارا ملاحظه می شود پس از تنظیم و ارسال فرم خلاف به کمیسیون های ماده ۱۰۰ طی نامه ای با یک امضاء تقاضای اعاده سوابق و یا تغییر عقیده در مفاد فرم خلاف را به عمل می آورند، و یا پس از صدور رای به همان طريق تقاضای اصلاح رای می نمایند، لازم به ذکر است چون فرم های خلاف ارسالی با سه امضاء ذیل آن حکم تصمیم کمیسیون داخلی منطقه را داشته و وجاهت رسیدگی در کمیسیون ماده ۱۰۰ را پیدا نموده اند، هر گونه تقاضای تغییری در مفاد فرم مذکور و یا تقاضای اعاده سوابق و یا اصلاح رای نیز می بایست با سه امضاء همان افراد قانونی صورت پذیرد.

کمیسیون ماده صد در دیوان عدالت :

کمیسیون های ماده ۱۰۰ باید قبل از رسیدگی ماهیتی به پرونده ها، ابتدا صلاحیت محلی خود را بررسی نمایند. در صورتی که تخلفات واقع شده در محدوده شهر یا حریم آن نباشد باید قرار عدم صلاحیت خود را صادر نمایند. در شهرهای بزرگ که دارای چند منطقه شهرداری هستند نیز هر دعوا باید در کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ای باشد که از سوی وزارت مسکن و شهرسازی تعیین شده است وگرنه قرار عدم صلاحیت صادر خواهد شد.

بعد از طرح موضوع در کمیسیون به ذی نفع اعلام می گردد تا ظرف ۱۰ روز توضیحات خود را کتبا ارسال نماید ولی طبق رویه موجود در شهرداری ها، پس از وصول پرونده در شهرداری و قبل از طرح دعوا در کمیسیون ماده ۱۰۰ دبیرخانه شهرداری به ذی نفر اعلام می کند که ظرف ۱۰ روز توضیحات خود را کتبا اعلام نماید. بعد از انقضای مدت مزبور چنانچه صدور رأی در جلسه اول رسیدگی ممکن نباشد کمیسیون ظرف مدت یک ماه اقدام به اتخاذ تصمیم می نماید.

تشکیل جلسات کمیسیون ماده صد فقط با حضور هر سه نفر عضو، رسمیت می یابد و آراء صادره با نظر اکثریت (دو نفر) معتبر است؛ بنابراین چنانچه یکی از اعضاء نظر متفاوتی از دو عضو دیگر داشت صورت جلسه را امضاء و نظر خود را درج می نماید. رسمیت جلسات کمیسیون اول و دوم (بدوی و تجدیدنظر) و شیوه صدور رأی با یکدیگر تفاوتی ندارد.

پس از صدور رأی ظرف مدت ۱۰ روز نسبت به آن امکان اعتراض وجود دارد. بر اساس تبصره ده ماده صد شهرداری، مالک و قائم مقام مالک، اشخاصی هستند که حق اعتراض به رای کمیسیون اولی را دارند.

مرجع رسیدگی به این اعتراض کمیسیون دیگر ماده ۱۰۰ خواهد بود که اعضاء آن غیر از افرادی باشند که در رأی قبلی شرکت داشته اند، رأی این کمیسیون قطعی است.

تبصره ده ماده صد به آیین دادرسی کمیسیون تجدید نظر اشاره نکرده است. اعضاء این کمیسیون همانند کمیسیون اول سه نفره می باشد و جلسات کمیسیون تجديد نظر نیز مشابه کمیسیون بدوی با حضور هر سه نفر از اعضاء رسمیت می یابد. مرجع رسیدگی مجدد از حیث رتبه بالاتر از کمیسیون اولی نمی باشد و لذا دو کمیسیون می توانند جایگزین یکدیگر قرار گیرند.

کلیه نکاتی که در مورد کمیسیون بدوی تشریح گردید در این مرحله لازم است رعایت شود. علاوه بر آن در این مرحله از رسیدگی موارد ذیل نیز باید مد نظر اعضاء محترم کمیسیون قرار گیرد.

جهت مشاوره با وکیل دیوان عدالت با شماره 09129353470 تماس گرفته و با وکیل مختصص در این زمینه صحبت کنید.

جدول خلاصه: روند رسیدگی در کمیسیون ماده ۱۰۰

مرحله	مراحل اصلی	نکات کلیدی
مرحله اول: تشکیل پرونده	ثبت شکایت، تعیین وقت رسیدگی	ارائه مدارک و مستندات معتبر الزامی است.
مرحله دوم: بررسی پرونده	بررسی مدارک توسط کارشناسان و اعضای کمیسیون	امکان استعلام از سازمان‌های مرتبط وجود دارد.
مرحله سوم: جلسه رسیدگی	دعوت از طرفین، ارائه توضیحات و دفاعیات	حضور در جلسه و ارائه مستندات اهمیت دارد.
مرحله چهارم: صدور رای	اعلام رأی کمیسیون مبنی بر تخلف یا عدم تخلف	رای کمیسیون قابل تجدید نظر خواهی است.
مرحله پنجم: اجرای رای	اجرای رای کمیسیون توسط شهرداری یا مراجع ذیربط	در صورت عدم اجرای رای، امکان پیگیری قانونی وجود دارد.

پرسش و پاسخ متداول

سوال: مراحل اولیه تشکیل پرونده در کمیسیون ماده ۱۰۰ چیست؟

ابتدا باید شکایت به صورت کتبی به شهرداری ارائه شود. سپس شهرداری پرونده را تشکیل داده و وقت رسیدگی را تعیین می‌کند. ارائه مدارک و مستندات مرتبط با ملک و تخلف ضروری است.

سوال: آیا امکان اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ وجود دارد؟

بله، رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ قابل تجدیدنظرخواهی در مراجع قضایی است. مهلت قانونی برای این کار باید رعایت شود.

سوال: چه مدارکی برای رسیدگی در کمیسیون ماده ۱۰۰ مورد نیاز است؟

مدارک مورد نیاز شامل سند مالکیت، پروانه ساخت، نقشه‌های ساختمان، عکس‌های مربوط به تخلف و سایر مدارک مرتبط با موضوع شکایت است. ارائه مدارک کامل و معتبر شانس موفقیت را افزایش می‌دهد.

سوال: نقش کارشناسان در کمیسیون ماده ۱۰۰ چیست؟

کارشناسان وظیفه بررسی فنی و تخصصی پرونده را بر عهده دارند و گزارش کارشناسی خود را به کمیسیون ارائه می‌دهند. این گزارش در صدور رأی کمیسیون نقش مهمی دارد.

نتیجه گیری و سخن نهایی

روند رسیدگی در کمیسیون ماده ۱۰۰، فرآیندی قانونی برای رسیدگی به تخلفات ساختمانی است. آشنایی با مراحل مختلف این روند، ارائه مدارک کامل و صحیح و همچنین پیگیری قانونی در صورت لزوم، می‌تواند در نتیجه نهایی پرونده بسیار موثر باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره حقوقی در این زمینه، مراجعه به وکیل متخصص توصیه می‌شود. درک دقیق مراحل و قوانین مرتبط با کمیسیون ماده ۱۰۰ برای مالکان و سازندگان املاک بسیار حائز اهمیت است.